NHÂN TRẦN

• Tên khác: Chè cát, chè nội, tuyến hương
• Tên khoa học: Adenosma caeruleum R. Br.
• Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)
• Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

1. PHÂN BỐ

Thảo dược này thường sinh sống ở nơi có độ cao khoảng 300 – 2000m, ưa ẩm. Phân bố chủ yếu ở Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Lào và Việt nam.

2. ĐẶC ĐIỂM

Nhân trần là cây thân thảo, mọc đứng, chiều cao trung bình từ 0.3 – 1m. Cây đơn hoặc có phân nhánh. Lá bên dưới mọc đối xứng, lá phía trên mọc cách, phiến lá có mép răng cưa, thưa, hình trứng nhọn, cuống lá ngắn, chiều dài lá khoảng 3 – 8cm, rộng 1 – 3.5cm.

Hoa nhân trần mọc thành cụm, chủ yếu mọc ở kẽ lá. Tràng hoa có màu lam hoặc màu tím, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ. Lá có vị cay, hơi đắng và mùi thơm đặc trưng. Mùa hoa và quả rơi vào tháng 4 – 9 hằng năm.

Nhân trần có chứa β－pinene,  capillin, capillene, flavone, furans, coumarin, organic acid, 7-dimethylsculetin, a-pinene,  capillanol, chlorogenic acid, capillarisin,…

3. CÔNG DỤNG

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

• Tác dụng lợi mật: Nước sắc từ cây nhân trần có tác dụng giảm trương lực cơ vòng Oddi ở chó gây mê. Thành phần 6,7-dimethoxycoumarin được chứng minh lâm sàng là hoạt chất có lợi cho mật.
• Làm giãn mạch vành, hạ huyết áp và giảm lipit huyết.
• Bảo vệ gan, chống nhiễm độc carbon tetrachloride.
• Dầu bay hơi của nhân trần có khả năng ức chế mạnh các khuẩn nấm gây bệnh trên da.
• Nước sắc từ thảo dược có tác dụng ức chế các khuẩn gây bệnh như trực khuẩn bạch hầu, phó thương hàn A, trực khuẩn coli, tụ cầu vàng, virus cúm, trực khuẩn mủ xanh, trực khuẩn lị, não mô cầu,…
• Nhân trần còn có tác dụng tiêu diệt xoắn khuẩn, tăng hấp thu Gentamycin để nâng cao tác dụng điều trị bệnh.
• Tác dụng tiêu diệt trục lãi đũa, hạ nhiệt và lợi tiểu.
• Cải thiện lưu lượng tuần hoàn máu và não.

Theo y học cổ truyền:

• Thanh nhiệt, trừ thấp và chữa vàng da.