- Tên khoa học: Pueraria mirifica Airy Shaw et Suvat, họ Đậu (Fabaceae)
- Tên gọi khác: sắn dây củ tròn
1. PHÂN BỐ:
Được tìm thấy đầu tiên ở phía Bắc Thái lan, Myanmar cách đây 800 năm. Hiện nay sâm tố nữ phân bố ở vùng Đông Bắc, Tây Bắc Thái Lan, Ấn Độ. Ở nước ta giống sâm này khá quý hiếm, chủ yếu được tìm thấy ở Sơn La, Yên Bái, Tuyên Quang, một số huyện miền núi Thanh Hóa và Nghệ An.
Sâm tố nữ ở nước ta là dược liệu quý hiếm
2. ĐẶC ĐIỂM:
Đây là loài dây leo, sống lâu năm, thích ánh sáng yếu, dài tới 10m. Rễ cây phát triển thành củ tròn, to. Lá kép, hình dạng chân vịt. Hoa có màu xanh tím, hương thơm, có 5 cánh và mọc thành chùm. Quả dẹt vỏ nâu, có từ 3 – 5 hạt, lông mềm.
Sâm tố nữ có hoa màu tím xanh
Phần củ có vỏ sần sùi bên ngoài, ruột trắng bên trong. Trọng lượng và kích thước củ sâm tùy thuộc vào điều kiện sinh trưởng. Cây thường ra hoa vào tháng 2 – 3, ra quả tháng 4, củ được thu hoạch vào tháng 10 – 12. Củ sâm tươi khi ăn có thể gây đau đầu, chóng mặt.
3. CÔNG DỤNG:
Trong sâm tố nữ có 17 hợp chất hóa học mang hoạt tính sinh học giống estrogen. Vì thế đây được xem là dược liệu cực kỳ tốt dành cho chị em phụ nữ, giúp điều tiết nội tiết tố, ngừa nám, tàn nhang, cải thiện sinh lý,…
- Công dụng nổi bật của sâm tố nữ:
Theo y học cổ truyền, sâm tố nữ có vị ngọt, cay, tính bình giúp thoát nhiệt, sinh tân, chỉ khát, giải cơ, thoái chẩn, thăng dương. Hoa của cây còn có tác dụng giải độc rượu.
Trong y học hiện đại, sâm tố nữ có những công dụng nổi bật như:
- Giảm các triệu chứng mãn kinh: phụ nữ bước vào tuổi mãn kinh thường có các triệu chứng như sức khỏe suy giảm, rối loạn tâm lý, khó chịu, dễ cáu gắt,… Điều này là do estrogen giảm. Sâm tố nữ rất giàu phytoestrogen (chức năng gần giống hormone estrogen trong cơ thể) giúp làm giảm các triệu chứng trên. Đặc biệt hợp chất này rất an toàn, không gây hại cho gan và thận.
Sâm tố nữ rất tốt cho chị em phụ nữ
- Tăng cường sức khỏe âm đạo: sau khi mãn kinh, dịch tiết âm đạo giảm và độ pH tăng. Hệ quả là phụ nữ dễ bị viêm âm đạo, ngứa, rát và kích ứng. Phytoestrogen trong sâm tố nữ giúp sản xuất glycogen, làm giảm độ pH, cải thiện tình trạng khô.
- Tăng cường sức khỏe xương: Sâm tố nữ giúp tăng cường biểu hiện của ALP và collagen loại I trong nguyên bào xương, thúc đẩy hình thành xương, giảm loãng xương và giảm nguy cơ gãy xương.
Tăng cường sức khỏe xương
- Chống oxy hóa và chống ung thư: isoflavonoid trong sâm tố nữ hoạt động như một chất chống oxy hóa, làm giảm quá trình chết tế bào thần kinh. Chiết xuất ethanol giúp chống tăng sinh trên dòng tế bào ung thư vú và sự phát triển của ung thư buồng trứng, ung thư cổ tử cung.
Chống oxy hóa và chống ung thư
- Tăng cường sức khỏe tim mạch: nồng độ estrogen suy giảm gây ảnh hưởng quá trình chuyển hóa chất béo và đường trong cơ thể. Điều này làm tăng cân, tăng cholesterol, tăng phản ứng viêm. Bổ sung sâm tố nữ giúp tăng estrogen làm giảm các nguy cơ này, bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Lưu ý cần biết khi sử dụng sâm tố nữ:
- Người đang dùng thuốc có tamoxifen không nên dùng sâm tố nữ vì có thể gây đối kháng tác dụng.
- Người bị u nang buồng trứng, ung thư tuyến giáp, có khối u, bị bệnh gan, ung thư không nên dùng.
- Người mang thai và cho con bú không nên sử dụng.
- Liều lượng sử dụng an toàn là 1-2 mg/kg cân nặng/ngày hoặc khoảng 50 – 100mg/ngày. Khi dùng quá 200mg/chỉ làm kính nhìn gần/ngày dẫn đến tăng sinh tế bào tuyến vú. Dùng liều lượng cao trong thời gian ngắn gây giãn nở tử cung, xuất huyết, viêm thành tử cung. Nếu dùng quá liều trong thời gian dài có thể gây ung thư nội mạc tử cung, tuyến vú.
